پایان پشتیبانی ویندوز سرور ۲۰۱۶؛ برنامه‌ی مهاجرت را از حالا شروع کنید
طبق گزارش BleepingComputer، مایکروسافت اعلام کرده ویندوز سرور ۲۰۱۶ در ژانویه ۲۰۲۷ به پایان دوره‌ی پشتیبانی می‌رسد و پس از آن دیگر به‌روزرسانی امنیتی دریافت نخواهد کرد. یعنی هر آسیب‌پذیری تازه‌ای که بعد از این تاریخ کشف شود، روی این سرورها بدون وصله می‌ماند. سرور از آن روز خراب نمی‌شود، اما هر ماه که می‌گذرد هدفی آسان‌تر برای مهاجمان می‌شود.
این خبر برای بازار ایران جدی‌تر از یک اطلاعیه‌ی معمولی است. در بسیاری از شرکت‌های ما سرور فایل، دامین کنترلر و سرور نرم‌افزار مالی و حسابداری سال‌هاست روی یک نسخه‌ی ثابت کار می‌کنند و کسی تا وقتی مشکلی پیش نیامده سراغشان نمی‌رود. همین سرورها معمولاً حساس‌ترین داده‌های سازمان را نگه می‌دارند، و بدون وصله ماندن‌شان ریسک واقعی برای کسب‌وکار است، نه فقط یک مسئله‌ی فنی.
قدم اول فهرست‌برداری است. همه‌ی سرورهای فیزیکی و مجازی را بنویسید: نسخه‌ی ویندوز، نقش هر سرور، مالک کسب‌وکاری آن، میزان اهمیتش و این‌که از اینترنت یا شعبه‌ها در دسترس هست یا نه. معمولاً چند سرور فراموش‌شده هم پیدا می‌شود، مثل ماشینی که برای یک پروژه‌ی قدیمی راه افتاده و هنوز روشن است. این جدول پایه‌ی همه‌ی تصمیم‌های بعدی و اولویت‌بندی بر اساس ریسک است.
قدم دوم سنجش وابستگی نرم‌افزارهاست، و در عمل همین‌جا بیشترین زمان صرف می‌شود. برای هر نرم‌افزار، به‌ویژه برنامه‌های مالی، انبار و سیستم‌های بومی‌سازی‌شده، از تولیدکننده یا پشتیبان آن بپرسید روی ویندوز سرور ۲۰۲۲ یا ۲۰۲۵ تأیید شده است یا نه. نسخه‌ی پایگاه داده، نسخه‌ی .NET، درایور دانگل‌های سخت‌افزاری و چاپگرهای خاص را هم بررسی کنید. اگر تولیدکننده دیگر پشتیبانی نمی‌کند، همین حالا باید بدانید، چون ممکن است ارتقای خود نرم‌افزار طولانی‌ترین بخش پروژه باشد.
بعد از آن باید مسیر را انتخاب کنید. ارتقا به نسخه‌ی جدیدتر ویندوز سرور ساده‌ترین مسیر است، اما برای نقش‌های حساس مثل دامین کنترلر معمولاً نصب تمیز و انتقال نقش‌ها امن‌تر از ارتقای درجا است. مجازی‌سازی سرورهای قدیمی روی زیرساخت جدید سخت‌افزار را آزاد می‌کند و مدیریت و بکاپ را ساده‌تر می‌کند، ولی خودش مشکل پایان پشتیبانی سیستم‌عامل را حل نمی‌کند. مهاجرت به ابر، چه ابر داخلی و چه خارجی، وقتی منطقی است که هم نیاز به انعطاف دارید و هم دسترسی و پرداخت آن برایتان عملی است. برای نرم‌افزاری که فعلاً امکان انتقالش نیست، راه‌حل موقت جداسازی شبکه‌ای، محدود کردن دسترسی اینترنتی، بکاپ آفلاین و پایش دقیق‌تر است، نه ادامه‌ی دادن به وضع فعلی.
محدودیت‌های تحریم را باید از اول در برنامه دید. دسترسی رسمی سازمان‌های ایرانی به لایسنس، پشتیبانی و برخی خدمات ابری مایکروسافت محدود است و نباید روی هر گزینه‌ای که در بازار جهانی هست حساب کرد. اگر لایسنس سرورهای فعلی‌تان معتبر و قابل استناد نیست، یا به‌روزرسانی‌ها را از مسیرهای غیررسمی می‌گیرید، پیش از هر تصمیم فنی این وضعیت را روشن کنید. گزینه‌هایی مثل ابر داخلی یا انتقال بعضی نقش‌ها (مثلاً سرور فایل) به پلتفرم‌های دیگر هم باید با همین قید دسترسی و پایداری سنجیده شوند.
بودجه‌بندی فقط قیمت لایسنس نیست. هزینه‌ی سخت‌افزار یا فضای ابری، نیروی انسانی مهاجرت، تست نرم‌افزارها، ارتقای نرم‌افزار مالی، زمان توقف مجاز و آموزش تیم هم باید در آن بیاید. ذخیره‌ای برای موارد پیش‌بینی‌نشده کنار بگذارید و کار را مرحله‌به‌مرحله پیش ببرید؛ ابتدا سرورهای پرریسک و در دسترس از بیرون، سپس دامنه و فایل، و آخر سیستم‌های وابسته به نرم‌افزار قدیمی. اجرای مرحله‌ای هم فشار نقدی را پخش می‌کند و هم خطر یک انتقال بزرگ و یک‌باره را کم می‌کند.
اگر هنوز فهرست دقیقی از سرورهایتان ندارید، از همان شروع کنید؛ این کار هزینه‌ی کمی دارد و بقیه‌ی برنامه را روشن می‌کند. بعد از آن، با تیم فنی یا شریک خدمات مدیریت‌شده‌تان یک نقشه‌ی راه با تاریخ‌های مشخص بنویسید و وابستگی نرم‌افزارها را زودتر از همه روشن کنید. هرچه زودتر شروع کنید، فرصت بیشتری برای تست و انتخاب گزینه‌ی مناسب دارید و کمتر مجبور می‌شوید در آخرین ماه‌ها تصمیم عجولانه بگیرید.
راهکارهای ارتباطی زی